در حالی که فشارهای ناشی از محدودیتهای نقدینگی، افزایش هزینههای تولید، تأخیر در بازگشت منابع مالی و ناپایداری متغیرهای اقتصادی، توازن مالی زنجیره تأمین داروی کشور را با چالشهای جدی مواجه کرده است، سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران (۸ تبرماه ۱۴۰۵) میزبان نشستی مشترک با حضور نمایندگان سه بازیگر اصلی این زنجیره؛ تولیدکنندگان، شرکتهای پخش و داروخانهها بود. نشستی که فراتر از طرح دغدغههای صنفی، با هدف بررسی اقتصاد زنجیره تأمین دارو و دستیابی به راهکارهای مشترک برای حفظ پایداری آن برگزار شد.
وجه تمایز این نشست، حضور همزمان سه حلقهای بود که اگرچه هر یک با مسائل و محدودیتهای متفاوتی روبهرو هستند، اما بقای اقتصادی هر کدام به عملکرد حلقه دیگر وابسته است. از همین رو، محور اصلی گفتوگوها نه انتقال بار مشکلات از بخشی به بخش دیگر، بلکه یافتن راهکارهایی برای مدیریت بحران نقدینگی در کل زنجیره بود.
دکتر محمد عبدهزاده، رئیس هیأتمدیره سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران، با ترسیم تصویری از شرایط فعلی صنعت داروسازی، تأکید کرد که اقتصاد تولید دارو در ماههای اخیر تحت تأثیر مجموعهای از شوکهای همزمان قرار گرفته است؛ از جهش نرخ ارز و افزایش هزینه تأمین مواد اولیه گرفته تا خرید نقدی محصولات پتروشیمی، رشد هزینههای نیروی انسانی، افزایش نرخ تأمین مالی و طولانی شدن دوره تأمین مواد اولیه. به گفته وی، این عوامل سرمایه در گردش مورد نیاز تولید را به شکل کمسابقهای افزایش داده و فشار مضاعفی بر بنگاههای تولیدی وارد کرده است.
وی با تأکید بر اینکه هیچیک از اجزای زنجیره از این شرایط مصون نماندهاند، خاطرنشان کرد که مدیریت این بحران تنها از مسیر همافزایی، تقسیم مسئولیت و اتخاذ تصمیمات مشترک میان تولید، پخش و داروخانه امکانپذیر خواهد بود.
در ادامه، دکتر شهرام کلانتری، رئیس هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران، با تشریح وضعیت اقتصادی داروخانهها، از افزایش دوره وصول مطالبات بیمهها تا حدود هفت ماه، کاهش توان نقدینگی داروخانهها و فشار فزاینده بر سرمایه در گردش این بخش سخن گفت. وی همچنین به آثار برخی رویههای تجاری در شبکه توزیع، از جمله سبدفروشی، تخفیفات و چالشهای نظام برند ژنریک بر اقتصاد داروخانهها اشاره کرد و خواستار اصلاح سازوکارهایی شد که به اعتقاد وی موجب تضعیف آخرین حلقه زنجیره تأمین دارو شده است.
در بخش دیگری از نشست، دکتر سید ابراهیم هاشمی، رئیس هیأتمدیره انجمن پخش، با تأکید بر جایگاه شرکتهای پخش بهعنوان حلقه واسط میان تولید و داروخانه، تصریح کرد که بخش توزیع نیز با بحران فزاینده سرمایه در گردش، افزایش هزینههای تأمین مالی، محدودیتهای بانکی و تغییر شرایط اعتباری روبهروست. وی تأکید کرد بسیاری از رفتارهای تجاری شرکتهای پخش، بیش از آنکه ناشی از سیاستهای این شرکتها باشد، محصول شرایط اقتصادی حاکم بر بازار، الزامات حفظ جریان تأمین و ضرورت جلوگیری از ایجاد وقفه در عرضه دارو است.
بخش قابل توجهی از جلسه به بحثهای کارشناسی میان نمایندگان سه بخش اختصاص یافت؛ مباحثی که در آن موضوعاتی نظیر مدیریت سرمایه در گردش، زمانبندی بازپرداخت مطالبات، سیاستهای اعتباری، شیوههای فروش، نحوه توزیع منابع محدود در زنجیره، آثار تأخیر پرداخت بیمهها و نقش سیاستگذاری در تنظیم روابط اقتصادی میان حلقههای مختلف زنجیره مورد واکاوی قرار گرفت.
اگرچه در برخی موضوعات اختلاف دیدگاههایی میان نمایندگان تولید، پخش و داروخانهها وجود داشت، اما نقطه اشتراک تمامی حاضران، پذیرش این واقعیت بود که بحران نقدینگی دیگر یک مسئله بخشی نیست، بلکه به چالشی فراگیر برای کل اکوسیستم داروی کشور تبدیل شده است؛ چالشی که در صورت تداوم، میتواند پایداری تولید، استمرار توزیع و دسترسی بیماران به دارو را به طور همزمان تحت تأثیر قرار دهد.
جمعبندی این نشست نیز بر همین مبنا شکل گرفت؛ اینکه عبور از شرایط فعلی نه با انتقال فشار اقتصادی از یک حلقه به حلقه دیگر، بلکه از طریق بازطراحی روابط اقتصادی در زنجیره، گفتوگوی مستمر میان تشکلهای تخصصی و پیگیری راهکارهای مشترک در تعامل با نهادهای سیاستگذار و بیمهگر امکانپذیر خواهد بود. شرکتکنندگان تأکید کردند که حفظ پایداری زنجیره تأمین دارو، مستلزم نگاه سیستمی به اقتصاد دارو و پرهیز از تصمیماتی است که هرچند ممکن است بهصورت مقطعی به نفع یک بخش باشد، اما در نهایت کل زنجیره را با مخاطره مواجه خواهد کرد.
